Nét đẹp Phú Gia - làng nghề làm nón ngựa hơn 300 tuổi

Những chiếc nón ngựa Phú Gia thêu hoa văn đặc trưng riêng của miền "đất Võ, trời Văn" Bình Định là món đồ lưu niệm được rất nhiều du khách trong và ngoài nước yêu thích. Bàn tay tài hoa của những người thợ nơi đây đã tạo nên vẻ đẹp cho những chiếc nón trường tồn cùng lịch sử.

Làng Phú Gia, xã Cát Tường, huyện Phù Cát nổi tiếng từ bao đời nay với nghề làm nón ngựa truyền thống, mang đậm bản sắc văn hóa địa phương. Làng nghề cũng nằm rất gần những điểm du lịch nổi tiếng của Bình Định như suối nước nóng Hội Vân, tháp Dương Long, thành Đồ Bàn, tháp Cánh Tiên...

Xưa kia nón ngựa Phú Gia mang vẻ đẹp quý phái dành cho quan binh triều đình với phần chóp nón bịt bạc, chạm trổ hình rồng, phượng cầu kỳ được giới quan binh đội trên đầu khi cưỡi ngựa. 

Ngày nay nón ngựa được các nghệ nhân thêu hoa văn, lá, chim trĩ, chim công hay "long, lân, quy, phụng". Chóp nón để trần, trên đỉnh có chùm chỉ ngũ tựa như bông hoa vô cùng nổi bật khiến du khách gần xa thích thú. Mỗi chiếc nón ngựa có giá từ 400.000 - 500.000 đồng/chiếc, những chiếc nón đặc biệt giá có thể lên đến hơn 1.000 USD/chiếc. 

Nón Phú Gia được du khách mua về làm đồ lưu niệm, trang trí trong nhà như níu giữ một nét đẹp văn hóa cổ xưa. Những chiếc nón được làm rất tỉ mỉ, công phu trải qua 9 công đoạn. Quan trọng nhất là 4 công đoạn tạo sườn mê, thắt nan sườn, thêu hoa văn và lợp lá, phải mất khoảng 4-5 ngày mới xong một sản phẩm như ý, với những chiếc nón cầu kỳ các nghệ nhân phải mất từ 10-15 ngày để hoàn thiện. Rất ít người có thể thành thạo được tất cả 9 công đoạn để tự làm được 1 chiếc nón ngựa hoàn chỉnh.

Lá cọ lợp nón được phơi qua nhiều nắng rồi phơi thêm sương đêm cho bớt độ giòn, còn sườn nón được làm từ cây giang nạo sạch vỏ, phơi khô, chẻ nhỏ và đều. Trải qua nhiều công đoạn cầu kỳ nên những chiếc nón ngựa rất bền, có thể sử dụng hàng trăm năm.


Hiện, cụ Đỗ Văn Lan - truyền nhân thế hệ thứ 4 trong gia đình có truyền thống làm nón ngựa vẫn còn giữ chiếc nón ngựa có tuổi từ đời 100 đến 200 năm mà chỉ bị xuống màu một chút so với nón mới làm. Trong ảnh là chiếc nón ngựa Phú Gia 150 năm tuổi (bên trái) đặt cạnh một chiếc nón mới (bên phải). 

Ngôi nhà cổ của ông Trần Tiên Trước tại Phú Gia lưu giữ những nét văn hóa, kiến trúc đặc sắc của làng nghề làm nón. Người dân Phú Gia sống chủ yếu bằng nghề nông nhưng họ vẫn duy trì nghề làm nón truyền thống lúc nông nhàn hoặc làm thêm vào buổi tối, trẻ nhỏ phụ giúp cha mẹ kiếm thêm thu nhập cho gia đình. Hiện tại, khó khăn lớn nhất của làng nghề là đầu ra cho những chiếc nón thủ công được làm vô cùng công phu. Chính vì vậy, làng nghề cần phát triển du lịch để thúc đẩy du khách mua hàng ngay tại nơi sản xuất và gìn giữ nghề làm nón truyền thống Phú Gia không bị mai một qua các thế hệ.

Chị Nguyễn Thị Xuân Lan, Giám đốc Công ty Lữ hành Quốc tế Golden Life trong một buổi đến thăm và tham vấn cho Làng Nghề Nón Ngựa Phú Gia xây dựng Làng Du Lịch Cộng Đồng



Tham khảo thêm: Tour du lịch trong ngày Quy Nhơn Bình Định | Tour dài ngày tại Quy Nhơn | Tour Quy Nhơn  | Tour Bình Định  | tour du lịch quy nhơn.